Web tabanlı sistemler, keşiften teslime: veri modeli, arka uç, arayüz, altyapı.
Bir sistemi tek sayfaya çizemiyorsan henüz anlamamışsındır. Kurumsal web platformları ve RAG tabanlı bilgi erişim sistemleri tasarlıyorum; gereksinimi sınırı belli bir teknik kapsama, kapsamı da çalışan ve devredilebilir bir yapıya dönüştürüyorum.
şu anda
Atılım Üniversitesi
alan
Full stack → Backend · RAG
ölçek
Kurumsal
süre
20+ yıl
yığın
php · laravel · nuxt · pgvector
Hakkımda
pafta 02
Web sistemleri mimarıyım: web tabanlı sistemleri keşiften teslime kadar tasarlıyor, talebin geldiği yerle altyapının devraldığı nokta arasını kuruyorum.
20 yılı aşkın süredir bilgi teknolojilerindeyim; 2019'dan beri profesyonel olarak yazılım geliştiriyorum. Bu sıra tesadüf değil: sistem, ağ ve altyapıyı bilerek yazılıma geçince, bugün verilen bir kararın üç yıl sonra nereye varacağını görmek kolaylaşıyor. Full stack web geliştirici olarak başladım; bugün ağırlığım backend mimarisi ve RAG sistemlerinde.
Atılım Üniversitesi'nde Kurumsal İletişim ve Tanıtım Direktörlüğü bünyesinde Web Gelişim Uzmanı olarak çalışıyorum. İşim yalnız koddan ibaret değil: kurumsal sitenin içeriğini yönetiyor, fakülte ve idari birim sitelerini kurup içeriklerini yürütüyor, akademik personel bilgilerini giriyor, bölümlerinin web sayfalarından sorumlu araştırma görevlilerine ve akademisyenlere destek veriyorum.
Sonucu çoğu zaman kod değil, sorumluluk sınırlarının ne kadar net tutulduğu belirliyor: içerik tarafının ihtiyacını uygulanabilir bir teknik kapsama çevirmek, altyapı tarafıyla aradaki arayüzü netleştirmek, işi belgelenmiş ve devredilebilir hâlde bırakmak.
doğrudan sorumlulukkoordineli yürütülenÖlçek 1:1 · ölçü birimi: sorumluluk
Arayüzler
pafta 03
Kurumsal bir web platformunda işin nerede başlayıp nerede bittiğini bilmek çoğu zaman koddan daha belirleyicidir. İki sınırım var: talebin geldiği içerik tarafı ve altyapının işi devraldığı nokta.
Üst sınır
Kurumsal İletişim ve Tanıtım Direktörlüğü
sınırdan geçen
Yayın ihtiyacı, içerik takvimi, kurumsal kimlik kuralları, kampanya ve tanıtım talepleri.
Alt sınır
BT ve Altyapı
sınırdan geçen
Sunucu ve sertifika yönetimi, erişim yetkileri, yedekleme, güvenlik gereksinimleri.
Talepler çoğunlukla kısa sürede karşılanması gereken ihtiyaçlar olarak geliyor: bir kampanya sayfası, bir başvuru akışı, küçük bir servis. Arayüz, uygulama, veri ve dağıtım birbirinden kopuk ele alınmadığı için gereksinimden çalışan sürüme genelde tek bir koordinasyon turuyla geçiliyor.
Çalışma biçimi
01
Talebi kapsama dönüştürmek
Talep, uygulanabilir ve sınırları belli bir teknik kapsama dönüşmeden işe başlanmıyor.
02
Değişiklikleri izlenebilir tutmak
Değişiklik talepleri kayda geçiyor; hangi kararın ne zaman ve neden alındığına sonradan dönüp bakılabiliyor.
03
İşi devredilebilir bırakmak
Kurulum, bağımlılıklar ve işletim adımları belgeleniyor; iş tek bir kişiye bağlı kalmıyor.
04
Bakımı planlamak
Sürüm yükseltmeleri ve bakım pencereleri, yayın takvimiyle çakışmayacak şekilde birlikte belirleniyor.
Yetenekler
pafta 04
backend
php
laravel
postgresql
mysql
rest api
filament
rag & veri
pgvector
embeddings
rag pipeline
llm api
frontend
vue.js
nuxt
blade
tailwind
javascript
devops
linux
nginx
ssh
cloudflare
araçlar
git
wordpress
RAG ve bilgi erişimi
pafta 05
Bu çizim tek bir kurulumun kesiti: yaklaşık yedi bin sayfalık, iki dilli kurumsal bir içerik korpusu üzerine kurulmuş, kaynak gösteren bir asistan. Aşamaların sırası çoğu RAG sisteminde benzerdir; her aşamanın içinde ne olacağına ise veri kaynağına, sektöre, dil sayısına ve hata toleransına göre her seferinde yeniden karar verilir. Aşağıdaki ayrıntılar bu kurulumda verilen kararlardır, reçete değil.
İki hat birbirinden ayrı çalışır: çevrimdışı hat içeriği indeksler, çevrimiçi hat sorguyu aynı indekste arar. Maliyetin büyük kısmı ilk hatta, gecikmenin tamamı ikincisindedir.
detay 01
Kaynak
ne
CMS'teki içerik sayfaları ve yapısal modüller tek bir korpusta toplanır.
bu kurulumda
Doğrudan veritabanından okunur, yayın durumuna ve dile göre seçilir; tablo, akordiyon ve sekme modülleri düz metne indirgenir.
karar
Yayında olmayan sayfalar alınmaz; ölçüm, arşiv sayfalarının güncelmiş gibi cevap ürettiğini gösterdi.
nerede değişir
Kaynak bir PDF arşivi, destek talebi sistemi ya da ürün kataloğuysa toplama katmanı bambaşka kurulur.
detay 02
Metin çıkarma ve normalizasyon
ne
Metin çıkarılır; boşluklar, başlık hiyerarşisi ve karakter seti düzeltilir.
bu kurulumda
Başlık zinciri her parçaya bağlam olarak eklenir.
karar
100 karakterden kısa içerik indekse girmez; korpusun yaklaşık üçte biri anlamsız kısa kayıtlardan oluşuyordu.
nerede değişir
Tablo ağırlıklı veride (fiyat listesi, teknik ölçü) tablo yapısı korunur, metne indirgenmez.
detay 03
Parçalama
ne
Metin, anlam bütünlüğü bozulmayacak şekilde bölünür.
bu kurulumda
Başlık sınırlarını bozmayan, örtüşmeli parçalar; boyutu vektörleştirme modelinin sınırı belirler.
karar
Her parçaya başlık zincirini eklemek; yalnız bırakılan paragraf hangi birimden söz ettiğini yitiriyordu.
nerede değişir
Sözleşme ya da mevzuat metninde parça birimi madde, ürün verisinde ürün kaydıdır.
detay 04
Vektörleştirme
ne
Her parça sayısal bir vektöre dönüştürülür.
bu kurulumda
Gemini embedding-001, 768 boyut; toplu işleme, hata olursa parça bazında yeniden deneme.
karar
Sorgu ve belge için aynı model, farklı görev türü; görev türlerini karıştırmak skorları kaydırıyordu.
nerede değişir
Veri kurum dışına çıkamıyorsa yerel bir model kullanılır (bu kurulumun kurum içi sürümü için BGE-m3 önerildi).
detay 05
İndeks
ne
Vektörler sorgulanabilir bir indekste tutulur.
bu kurulumda
PostgreSQL + pgvector, kosinüs mesafeli HNSW; dil ve içerik türü sütunları, artımlı yeniden indeksleme.
karar
Ayrı bir vektör veritabanı yerine pgvector; içerik zaten Postgres'te: tek servis, aynı yedekleme ve yetki modeli.
nerede değişir
Milyonlarca parçada ya da çok kiracılı bir yapıda ayrı bir vektör deposuna geçilir (kurum içi sürümde Qdrant).
detay 06
Sorgu
ne
Soru aynı hattan geçirilerek vektöre dönüştürülür, dili tespit edilir.
bu kurulumda
Dil, aramada filtre olarak kullanılır; kuruma özgü kısaltmalar açılır.
karar
Dili cevap üretiminde değil, aramada filtrelemek; Türkçe soruya İngilizce kaynak geliyor, kaynak bağlantısı yanlış sayfaya gidiyordu.
nerede değişir
Tek dilli korpusta bu katman olmaz; çok adımlı sorularda soruyu yeniden yazan bir adım eklenir.
detay 07
Arama ve sıralama
ne
En yakın parçalar çekilir, süzülür ve bağlamda birleştirilir.
Eşiği ölçerek belirlemek; ilk eşik (0.35) pratikte hiç devreye girmiyordu, bunu ancak ölçüm gösterdi.
nerede değişir
Kesinlik kritikse (hukuk, sağlık) yeniden sıralama modeli eklenir; sohbet ürünlerinde eşik daha gevşek tutulur.
detay 08
Cevap üretimi ve kaynak gösterimi
ne
Model cevabı bağlamdan üretir; cevabın altında kaynak sayfalar gösterilir.
bu kurulumda
Gemini Flash; kaynaklarda karşılığı olmayan soruda çekimser kalma; bitiş nedeni ve token sınırı kontrolü; kaynaklar etiket olarak.
karar
Yapılandırılmış çıktı şemasından vazgeçmek; Türkçe karakterlerin bozulmasına şema yol açıyordu. Beş hipotezden üçü yanlış çıktı, sorun tek değişkenli testle bulundu.
nerede değişir
İç kullanımda kaynak göstermenin yerini işlem tetikleme (MCP) alır; herkese açık üründe çekimser kalma eşiği daha yüksek tutulur.
Sistemin yanında bir ölçüm hattı çalışıyor: sabit bir soru seti, tuzak sorular ve dört kategorili etiketleme. Yukarıdaki kararların çoğu bu hattan çıktı.
Vaka çalışmaları
pafta 06
kurumsal web · içerik yönetimi
Atılım Üniversitesi Web ve VectorCMS
Atılım Üniversitesi
01 / 03
problem
2018'den beri kullanılan site, 300'ü aşkın birimin içeriğini barındıran ve büyüdükçe yönetilmesi zorlaşan bir yapıya dönüşmüştü; on binlerce içeriğin ve yıllardır dışarıdan bağlantı verilen adreslerin korunması gerekiyordu.
yaklaşım
Önce koru, sonra iyileştir: eski adresler ve içerik numaraları korunarak kuruma özel bir panel (VectorCMS) ve iki temalı yeni bir site (v2, v3) kuruldu; her adım testlerle ve provası yapılmış bir göçle ilerledi.
sonuç
12 rol ve 151 izinlik bir yetki modeliyle çalışan panel, yaklaşık 25.000 içeriği kayıpsız taşıyan bir geçiş planı, yaklaşık 1.000 otomatik test ve bağımsız denetimlerden geçmiş bir kod tabanı.
aday öğrenci portalı
Atılım Connect
Atılım Üniversitesi
02 / 03
problem
Ana site kurumun bütününe sesleniyordu; aday öğrencinin karar yolculuğuna odaklanan, hızlı ve kolay güncellenen bir kanal yoktu. Kampüs gezisi başvuruları telefonla alınıyordu.
yaklaşım
İçerik koddan ayrı tutulur, tamamı panelden yönetilir; otomasyon önerir, insan onaylar; kullanılmayan modüller kaldırılır, sürümler testlerle güncel tutulur.
sonuç
Temmuz 2025'ten beri yayında: SMS doğrulamalı form motoru, ana siteyle onaya bağlı akademik senkronizasyon, izin verilmeden kayıt yazmayan analitik. Günlük işleyişi içerik ekibi yürütüyor.
talep ve iş akışı yönetimi
Kurumsal iletişim talep ve iş akışı sistemi
Atılım Üniversitesi
kurum içi test · henüz yayında değil
03 / 03
problem
Talepler farklı kanallardan dağınık geliyordu; bir talebin hangi aşamada olduğu, kimde beklediği bir bakışta görülemiyordu. Her talep türü farklı bilgi ve farklı bir süreç gerektiriyordu.
yaklaşım
Önce şema, sonra kod: formlar ve iş akışları şema olarak tanımlanır, panel içindeki editörlerle değiştirilir; istemci ve sunucu aynı kuralları uygular; formlar ve akışlar sürümlenir.
sonuç
Talep eden süreci açıkça izliyor, yönetim pano, kanban ve raporlarla çalışıyor; yeni bir talep türü ya da onay adımı geliştiriciyi beklemeden eklenebiliyor.
Keşif
pafta 07
Her iş fiyatlandırılmadan önce incelenir. Burada o incelemelerin özeti var: ne geldi, neye bakıldı, hangi kararlar verildi. Yöntem değil, kararlar ve gerekçeleri anlatılıyor. Teklif aşamasında kalan ya da üstlenmediğim işler de burada; hayır demek de bir karar.
Yerel demo sürümü, henüz yayında değil. Marka, etiket ve konum bilgileri bulanıklaştırıldı; kişi, sipariş ve iletişim bilgileri gerçek değil.
gelen
Hazır tema ve eklentilerle kurulmuş, günlük üretimin ve sabah teslimatının kurallarını kaldıramayan bir sipariş sitesi.
incelenen
Mevcut sitenin durumu, rakiplerin sipariş akışı, teslimat kuralları (bölge, gün, saat aralığı), mevzuat eksikleri (KVKK, mesafeli satış, gıda etiketi) ve işletmenin her sabahki operasyon ihtiyacı.
kararlar
Dar ürün gamı için klasik bir e-ticaret sitesi değil, satışa götüren bir vitrin ve günü yöneten bir panel; hazır tema yerine sıfırdan, hafif bir yapı. Teslimat günü ürün sayfasında seçiliyor; ödeme üç adımda ve üyelik gerektirmiyor. Kapsam baştan sınırlandı; abonelik ve paket oluşturma sonraki aşamaya kaldı.
teknikler
Laravel, Blade, Alpine.js, Tailwind, Vue + Inertia (panel), tasarım sistemi, teslimat günü ve saat aralığı kuralları, Pest.
Tasarım prototipi, yayında değil. Marka, logo, telefon, adres ve semt bulanıklaştırıldı; müşteri adları ve sipariş verileri örnek.
gelen
Siparişleri telefon, mesajlaşma uygulamaları ve sipariş platformları arasında dağılan, gece geç saate kadar açık bir restoran için platformlara bağımlılığı azaltacak kendi sipariş sitesi ve onu yönetecek bir panel.
incelenen
Siparişlerin dağıldığı kanallar, masadaki ve broşürdeki fiyatların ayrı yönetilememesi, uzun gece vardiyasında gözden kaçan siparişler; mesafeli satış, KVKK ve çerez yükümlülükleri.
kararlar
Okutulan QR koduna göre belirlenen fiyat türü tek kaynaktan bütün ekranlara yansıyor; restoran içi QR'da adrese teslimat kapalı; basılı QR silinmiyor, arşivleniyor. Mobil öncelikli menü ve üyeliksiz ödeme; gece için sakin, uzaktan okunabilen bir canlı sipariş ekranı ve vardiya başlatma.
teknikler
Tasarım sistemi, tarayıcıda çalışan tasarım prototipleri (hedeflenen yığın: Laravel, Vue, PostgreSQL), dinamik QR, türetilmiş fiyat listeleri, 80 mm mutfak fişi.
Yeniden tasarım önerisi, yayında değil; görsellerdeki rakamlar temsilî. Marka gizlendi. 3D model: SamFStudent, CC BY 4.0.
gelen
Geliştiricilerin kendi uygulamalarına yüz doğrulama ekleyebileceği bir API: canlılık kontrolü ve yüz eşleştirmeden oluşan iki parçalı bir yapay zekâ arka ucu, ham görüntü saklamayan bir veri modeli ve geliştiricilere seslenen bir tanıtım sitesi.
incelenen
Vaadin hangi kısımlarının ölçülebildiği (süre, canlılık, şifreleme, KVKK/GDPR); dönüşüm modeli (ücretsiz API kaydı, ücretli pakete geçiş, kurumsal müşteriler için satış iletişimi); rakiplerin (AWS Rekognition, Azure Face, FaceIO) kendilerini nasıl anlattığı.
kararlar
Yapay zekâ tarafı istendiği gibi iki ayrı parça; eşleşme ve canlılık iki ayrı sonuç alanında dönüyor. Görüntü saklanmıyor, yalnız şifreli vektör. Önce API, sonra arayüz; sitede kod örneği ilk ekranda. Site sonradan yeniden değerlendirildi, yeni görsel dil tıklanabilir bir prototiple önerildi.
teknikler
Laravel API, yüz eşleştirme ve canlılık servisleri, şifreli vektör saklama, webhook; tasarım sistemi (Inter Tight + IBM Plex Mono, tek vurgu rengi), tıklanabilir prototip, CC BY 4.0 lisanslı 3D tel kafes model.
"Sitemiz ve ürünlerimiz aramada çıkmıyor, bayilerimiz çıkıyor." Üstelik bir sektör fuarı yaklaşıyor.
incelenen
Mevcut site; 700+ ürünlük katalogla site arasındaki veri açığı (ölçü ve renk bilgisi PDF'te var, sitede yok); rakip karşılaştırma tablosu; bayi ağının arama sonuçlarındaki yeri; fuar takvimine göre kalan süre.
kararlar
Kurumsal site, teknik katalog ve teklif sepeti; bayi portalı ikinci aşamada. Üst yönetime sunulan doküman, bütçe içermeyen ve yöntem anlatmayan bir durum tespiti.
teknikler
Yapısal ürün verisi, teknik SEO, katalog aktarımı, teklif akışı.